کانون سینماگران جوان

هنر : سینما و ادبیات

بخش بین‌الملل جشنواره فیلم فجر؛ نخستین تجربه مستقل
نویسنده : بهروز قلمی - ساعت ۱٠:٤٥ ‎ق.ظ روز دوشنبه ٧ اردیبهشت ۱۳٩٤

بخش بین الملل جشنواره فیلم فجر امسال آغاز خود را برای اولین بار در بهار (پنجم اردیبشت‌ماه) و مستقل از بخش سینمای ملی جشن گرفت.

در مراسم افتتاحیه بخش بین الملل سی و سومین دوره این جشنواره که با حضور حجت الله ایوبی، رئیس سازمان سینمایی، دبیر جشنواره فجر و جمعی از سینماگران در پردیس سینمایی ملت برگزار شد، عباس کیارستمی نیز به عنوان مهمان ویژه حضور یافت.

بنا براعلام برگزار کنندگان، در این جشنواره فیلم‌هایی از ۵۴ کشور جهان در سه بخش‌ مختلف به نام‌های "سینمای سعادت"، "جلوه‌گاه شرق" و "هنر و تجربه" به رقابت خواهند پرداخت. در حاشیه جشنواره امسال ۸ کارگاه‌ تخصصی نیز برگزار می‌شود که بناست اساتید ایرانی و غیر‌ایرانی از جمله کریشتف زانوسی، فیلمساز لهستانی و عباس کیارستمی در آن‌ها تدریس کنند.

آقای کیارستمی در نخستین جلسه از کارگاه آموزشی‌اش که درست پس از مراسم افتتاحیه برگزار شد، انتخاب فیلم "کپی برابر اصل" به عنوان فیلم افتتاحیه جشنواره را "لطفی" به خود و "سینمای مهجور" ایران خواند که بابت آن متعجب شده است.

او با اشاره به اینکه به "بی‌مهری" عادت کرده افزود :‌"نمی‌دانم از آقای ایوبی تشکر کنم یا شاکی باشم که عادت های دیرینه ما را بر هم زده اند".

ایده جدا شدن بخش بین‌الملل از سینمای ملی از زمان اعلام خود در سال گذشته موافقان و مخالفان بسیاری داشت. مدیران سازمان سینمایی معتقدند که هیاهویی که هر سال بر سر فیلم‌های ایران در بخش ملی جشنواره به راه می‌افتد مانع از تمرکز اهالی سینما بر برقراری ارتباط با مهمانان خارجی جشنواره و بازاریابی برای فیلم‌هایشان می‌شود در نتیجه به جهانی‌شدن و کسب‌ درآمد سینمای ایران کمکی نمی‌کند.

از جمله فیلم‌های غیرایرانی که بناست روی پرده بروند می‌توان به آثار فیلمسازان مشهوری از جمله "نوری بیلگه جیلان"، "آلن رنه" و "کن لوچ" اشاره کرد.

عباس کیارستمی و حجت الله ایوبی

"خواب زمستانی" سال گذشته در جشنواره کن نخل طلا را نصیب جیلان کرده و آثار دو کارگردان دیگر، "تالارِ جیمی" و "زندگیِ رایلی" نیز در جشنواره‌های کن و برلین سال ۲۰۱۴ مورد استقبال قرار گرفته بود.

به گفته رضا درستکار، یکی از اعضای هیئت انتخاب جشنواره امسال، بیش از ۸۰ درصد آثار خارجی شرکت کننده "کامل و حتی بدون حذف یک فریم" پخش خواهند شد و نهایت زمان ممیزی اعمال شده بر سایر فیلم‌ها نیز از "دو دقیقه" بیشتر نیست.

به نظر می‌رسد مدیران سینمایی در این دوره از جشنواره بیشترین تمرکز خود را بر بخش بازار فیلم و برگزاری کارگاه‌هایی با حضور چهره‌های بین‌المللی قرار داده‌اند تا این جشنواره را از حالت حاشیه‌ای و کم‌اهمیت سال‌های پیش در آورده و تا حد ممکن به رویدادی معتبر و بین‌المللی تبدیل کنند.

خبرگزاری مهر هفته پیش نوشت بیش از ۱۰۰ خریدار و پخش‌کننده از ۷۰ کشور جهان در بازار فیلم جشنواره امسال حضور دارند که ۲۹۰ عنوان فیلم ایرانی که در سه سال گذشته تولید شده‌اند، برای فروش به آنها عرضه خواهد شد.

اگرچه گفته می‌شود امسال برای بار نخست تمام فیلم‌های حاضر در بخش رقابتی نماینده‌ای به جشنواره فرستاده‌اند اما به زعم بسیاری هنوز راه درازی باقی‌ است تا بتوان این جشنواره را واقعا "بین‌المللی" نامید.

ابوالفضل جلیلی از جمله منتقدانی بود که اواخر فروردین در مصاحبه‌ای مهمانان خارجی جشنواره بین‌المللی فجر را با سینماگرانی مانند فرانچسکو رُزی و آنتونیونی و سایر چهره‌های شرکت کننده در جشنواره تهران در پیش از انقلاب مقایسه کرده بود و گفته بود: "اینکه یک فرد لبنانی ساکن فرانسه باشد و فیلمی بسازد و آن را در جشنواره ما شرکت دهد، به این معنی نیست که جشنواره ما یک مهمان فرانسوی دارد. مگر می خواهیم سر خودمان و فرهنگمان کلاه بگذاریم؟".

در بخش سینمای جهان یا "سینمای سعادت" هفت داور قضاوت را برعهده دارند که نام دو سینماگر ایرانی، "نیکی کریمی" و "رضا میرکریمی" نیز درمیان آنها به چشم می‌خورد. در این بخش سه فیلم ایرانی "خداحافظی طولانی" به کارگردانی فرزاد موتمن و "بدون مرز" اثر امیرحسین عسگری و "۳۶۰ درجه" ساخته سام قریبیان بناست با ۱۴ فیلم خارجی رقابت کنند - از میان این سه، تنها اثر سام قریبیان در رقابت‌های بخش ملی جشنواره فجر سال گذشته جای نداشت.

فیلم‌های "من دیگه گو مارادونا هستم" به کارگردانی بهرام توکلی و "اعترافات ذهن خطرناک من" اثر هومن سیدی نیز در بخش "هنر و تجربه" با ۱۲ فیلم غیر ایرانی رقابت می‌کنند.

در بخش "جلوه‌گاه شرق" نیز هشت داور قضاوت را برعهده دارند که پنج‌تن از آنها سینماگران غیر ایرانی و سه نفر دیگر علیرضا رضاداد و نگار جواهریان و منوچهر محمدی هستند.

فیلم‌های "در دنیای تو ساعت چند است؟" به کارگردانی صفی یزدانیان، "قندون جهیزیه" به کارگردانی علی ملاقلی‌پور و "مزار شریف" ساخته حسن برزیده نیز فیلم‌های ایرانی هستند که در کنار ۱۴ اثر غیر ایرانی در این بخش حاضرند.

عرض و طول بخش بین‌الملل امسال و نحوه انتخاب فیلم‌های ایرانی نیز از انتقاد بی‌نصیب نماند. علیرضا رئیسیان یکی از سینماگرانی بود که ضمن انتقاد از وجود سه بخش مجزا در این جشنواره، هزینه‌های آن را غیر قابل توجیه خواند. او در مصاحبه‌ای با ایسنا گفت که نمایش همراه با ممیزی "فیلم‌های پراکنده" از کشورهای مختلف نمی‌تواند یک جشنواره را به یک جشنواره‌ معتبر بین‌آلمللی تبدیل کند و بهتر بود در این جشنواره بیشتر به "سینمای خاورمیانه و کشورهای فارسی‌زبان" توجه می‌شد.

او بعلاوه با اشاره به نحوه انتخاب فیلم‌های ایرانی گفت: "این جشنواره ظاهرا فقط در جهت رضایت دوستان نزدیک است و این روند تکراری همچنان ادامه دارد که رضایت دوستان بر رضایت سینمای ایران اولویت داشته باشد".

آقای رضاداد دبیر جشنواره فجر هفته گذشته در یک نشست خبری هرچند گفت برگزاری این جشنواره به شکل تازه حکم "ریسک" را دارد، اما از این تصمیم دفاع و اعلام کرد: "هزینه‌هایی که برای برپایی جشنواره صرف می‌شود در مقابل سودی که این جشنواره برای سینمای ایران در زمینه شناخنه شدن و شخصیت پیدا کردن سینمای ما در سطح بین‌المللی درد و همچنین امکانی که برای تعامل با فیلمسازهای منطقه‌ای و جهانی برای تولید پروژه‌های مشترک به وجود می‌آورد، سود زیادی را شامل حال ما می‌کند".

سی و سومین دوره جشنواره بین‌المللی فیلم فجر روز دوازدهم اردیبهشت به کار خود پایان می‌دهد.


comment نظرات ()